Platform over raam-, deur-, kozijntechniek, hang- en sluitwerk, dak- en geveltechniek, veiligheid
Renovatie Moreelsepark 1 Utrecht
Het monumentale pand uit 1871 Moreelsepark 1 in Utrecht heeft recentelijk een bijzondere gevelrenovatie ondergaan. In opdracht van eigenaar a.s.r. real estate en naar ontwerp van EGM architecten zijn de in de jaren tachtig geplaatste aluminium ramen vervangen door hoogwaardige mahonie-exemplaren. Daarbij zijn oorspronkelijke detailleringen zowel binnen als buiten teruggebracht waardoor het gebouw weer aansluit bij zijn negentiende-eeuwse architectuur.
Waar aluminium kozijnen decennialang de norm waren in de utiliteitsbouw, tot in rijksmonumenten aan toe, groeit de belangstelling voor hout als alternatief. Niet alleen vanwege de lagere milieu-impact, maar ook vanwege de bijdrage die het materiaal levert aan de CO₂-opslag in gebouwen. In combinatie met hoogwaardige beglazing en moderne detailleringen voldoen houten kozijnen bovendien aan de actuele eisen op het gebied van thermische isolatie, luchtdichtheid en onderhoud. Een sprekend voorbeeld van deze trend is de renovatie Moreelsepark 1 in Utrecht, het voormalige administratiekantoor van de Staatsspoorwegen uit 1871. Architect Patrick van Houte van EGM architecten uit Dordrecht zegt: “Eigenaar a.s.r. rea. estate wil uiterlijk in 2045 een Paris Proof neutrale vastgoedportefeuille realiseren. Voor een kantoorfunctie is dat een maximaal energieverbruik van 70 kWh/m2. Het souterrain, de begane grond en eerste etage voldoen daaraan na de renovatie met nieuwe installaties, een 30 cm dikke binnenisolatie en nieuwe houten kozijnen.” De bovenste twee (verhuurde) verdiepingen worden op een later tijdstip verduurzaamd.
Zoals gezegd, bij een eerdere renovatie werden in de jaren 1980 de houten kozijnen vervangen door aluminium exemplaren. Van Houte: “Technisch voldeden ze toen, maar ze deden wel afbreuk aan de verfijnde gevelcompositie en de historische uitstraling van het gebouw. De slanke profileringen, detailleringen en dieptewerking die kenmerkend zijn voor de architectuur uit de tweede helft van de negentiende eeuw gingen grotendeels verloren.”
Aan de hand van historische documentatie, bestaande bouwsporen en zorgvuldig uitgewerkte tekeningen zijn de karakteristieke profileringen opnieuw ontworpen. Van Houte: “In die tijd waren houten schuiframen de standaard. Bij deze renovatie hebben we dat beeld hersteld door samen met de fabrikant een houten kozijn met draaikiepraam te ontwerpen met een vast bovenlicht.” Het toegepaste binnenisolatiepakket maakte verbreding van de vensterbank nodig. De timmerwerkplaats van J.P. van Eesteren maakte de oorspronkelijke profiellatten 1-op-1 na en plaatste deze op het isolatiepakket. Het oorspronkelijke detail schoof hiermee ‘naar binnen’.
De productie van de in totaal 142 nieuwe kozijnen vond plaats bij Houtindustrie Amersfoort. Technisch directeur Rudi Kamminga zegt: “Elk kozijn is apart ingemeten en als maatwerk vervaardigd en afgelakt/beglaasd geleverd. Oorspronkelijke profileringen en verbindingen zijn nauwkeurig gereproduceerd, mét toepassing van isolerende triple-beglazing (U-waarde van het glas < 0,7 W/m2K) én eigentijdse prestatie-eisen (U-waarde van het raam 6,3W/m2K. Ter hoogte van de vloeraansluitingen is de gevel over een hoogte van ca. 70 cm ongeïsoleerd. Dit in verband met bestaande houten balken die moesten kunnen blijven ‘ademen’. De luchtdichtheid van de buitenschil komt uit op Qv10 < 0,35dm3/sm2.”
Voor de uitvoering is gekozen voor FSC mahonie dat zich uitstekend leent voor hoogwaardige gevelelementen. Dankzij de hoge duurzaamheid, vormvastheid en fijne structuur is mahonie bijzonder geschikt voor ramen en kozijnen waarin complexe profileringen en scherpe detailleringen nauwkeurig moeten worden uitgevoerd. Bovendien biedt het materiaal een lange levensduur, wat aansluit bij de ambitie om het monumentale gebouw voor de toekomst te behouden. De draaikiepramen zijn vanwege het glaspakket uitgerust met Roto Designo 1 beslag met een vleugelgewicht tot 150 kg.
Houtindustrie Amersfoort werd al in een vroeg stadium betrokken bij de technische uitwerking van het ontwerp van EGM. Kamminga: “Door gezamenlijk te werken aan de detaillering en engineering kun je esthetische ambities optimaal combineren met maakbaarheid, duurzaamheid en een efficiënte montage.” De gevelrenovatie van Moreelsepark 1, inmiddels omgedoopt tot MP01, laat zien hoe een zorgvuldig ontworpen renovatie, modern vakmanschap, eigentijdse technieken en duurzame materialen een monument nieuw leven kunnen inblazen.
