Zet veiligheid op één bij beweegbaar raam als vloerafscheiding

Opdrachtgevers, ontwerpers, bevoegd gezag en kwaliteitsborgers: bescherm de gebruikers van een gebouw!

(Draai)val ramen die zijn geplaatst aan een afscheiding van een vloer, moeten volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) een niet-beweegbare afscheiding hebben. Dit is voorgeschreven als de aansluitende vloer, terrein of water meer dan een meter lager ligt om een val uit een raam te voorkomen. Ter plaatse van een raam moet deze afscheiding een hoogte hebben van tenminste 0,85 meter, gemeten vanaf de vloer en rekening houdend met een eventuele opstapmogelijkheid. Aan deze eis kan worden voldaan door het toepassen van een tussenregel op de juiste hoogte of het toepassen van een ‘Frans balkon’.

In plaats van een niet-beweegbare afscheiding wordt als zogenaamd ‘gelijkwaardige’ oplossing de draaifunctie van het raam geblokkeerd of gekozen voor een raam met uitsluitend een valfunctie. Deze alternatieven bieden echter geen gegarandeerde veiligheid gedurende de hele levensduur van het gebouw en kunnen dus levensgevaarlijke situaties opleveren. Een kwaliteitsgevel moet veilig zijn gedurende de gehele levenscyclus van een gebouw, vindt de gevelbranche. In een position paper roepen de gezamenlijke gevelbranche organisaties op om veiligheid op één te zetten bij het ontwerpen van een gevel en dus in deze situaties altijd te kiezen voor optimale doorvalbeveiliging: een niet-beweegbare afscheiding.

Levensgevaarlijk

In de praktijk worden draaivalramen als vloerafscheiding in ontwerpen toegepast, waarbij wordt gevraagd om de draaistand van het raam te blokkeren en dus alleen de valfunctie werkt. Achter deze ramen is geen vaste doorvalbeveiliging, zoals een Frans balkon aanwezig. Deze blokkeringen zijn niet getest op manipulatie en duurzaamheid en kunnen vaak door de gebruiker ongedaan gemaakt worden. Dat kan levensgevaarlijke situaties opleveren, zeker als je bedenkt dat deze oplossingen ook in woontorens toegepast worden.

Wetgeving

Het Bbl, artikel 4.20 lid 1 schrijft bij een vloer die meer dan een meter hoger ligt dan een aansluitende vloer, terrein of water, een niet-beweegbare afscheiding voor. Het gaat hier dus om ‘gelijkwaardige’ oplossingen voor een niet-beweegbare afscheiding. Of iets volgens de letter gelijkwaardig is, daar kan discussie over zijn. Hier komt echter de veiligheid in gedrang en een kwaliteitsgevel hoort veilig te zijn. De VMRG is hierover in gesprek gegaan met de brancheorganisaties voor kunststof en houten ramen en deuren (VKG en NBVT) en de brancheorganisatie voor hang- en sluitwerk (VHS).

Manipuleerbaar

De gezamenlijke conclusie van de brancheorganisaties is heel duidelijk: het blokkeren van de draaifunctie van een draaivalraam als doorvalbeveiliging is niet veilig. Blokkeringsoplossingen zijn eigenlijk altijd manipuleerbaar. Bovendien moet bij onderhoudswerkzaamheden de vleugel van het raam rondom bereikbaar zijn. Dat betekent dat de draaiblokkering verwijderd moet worden. Er kan niet geborgd worden dat deze weer (op de juiste manier) teruggeplaatst wordt. Veiligheid van de gevel wordt gegarandeerd doordat er duidelijke richtlijnen zijn voor gevelelementen. 

Producten worden hierop uitgebreid getest en met kwaliteitscontroles wordt hierop getoetst. Het testen en toetsen van een draaiblokkering is niet mogelijk, voor deze blokkeringstoepassing bestaan namelijk geen richtlijnen of regelgeving. Voor Franse balkons zijn er eisen aan de doorvalveiligheid. Deze moeten een bepaalde kracht op kunnen vangen als er iemand tegenaan valt. 

Eigenlijk gaat deze blokkeringstoepassing ervan uit dat de vleugel met het hang- en sluitwerk ook de kracht heeft om een val op te vangen. Maar dit is nooit getest, want hier bestaat geen test voor. Ook ramen met uitsluitend een valfunctie kunnen niet veilig toegepast worden als vloerafscheiding zonder een niet-beweegbare afscheiding. Ook hier moet rondom onderhoud gepleegd kunnen worden en ook hiervoor bestaan geen testen voor doorvalveiligheid. Dus bij beweegbare ramen kun je de veiligheid in de toepassing als vloerafscheiding zonder een niet-beweegbare valbeveiliging dan ook niet garanderen.

Gebruikersveiligheid

De gevelbranche is daarom van mening dat doorvalbeveiliging, in de vorm van een blokkering van de draaifunctie bij een draaivalraam of de toepassing van een raam met uitsluitend een valfunctie zonder niet-beweegbare valbeveiliging, niet meer toegepast moet worden. Deze toepassingen bieden namelijk niet de veiligheid van een niet-beweegbare afscheiding. In een position paper hebben de gezamenlijke gevelbrancheorganisaties dit standpunt met argumenten duidelijk gemaakt. De doorvalveiligheid moet gedurende de gehele levenscyclus van een gebouw gegarandeerd kunnen worden. Dat is niet mogelijk met beweegbare ramen zonder het toevoegen van een niet-beweegbare afscheiding, zoals een Frans balkon. 

De gevelbranche roept opdrachtgevers, ontwerpers, bevoegd gezag en kwaliteitsborgers dan ook op om de wetgeving letterlijk te volgen als het om een (draai)valraam gaat als vloerafscheiding en  dus te kiezen voor een niet-beweegbare afscheiding, zoals een Frans balkon met hekwerk of glasplaat of door het toepassen van een raam met een tussenregel op de juiste doorvalveilige hoogte. Veiligheid van de gebruikers van een gebouw dient altijd voorop te staan.